Ayar ve milyem ne demek?
Altının saflığı iki farklı ölçekle ifade edilir. Ayar, altını 24 parçaya bölüp kaçının saf altın olduğunu söyler. Milyem ise aynı oranı binde olarak gösterir ve ürün damgalarında çoğunlukla bu sayı yazar.
| Ayar | Milyem (damga) | Saf altın oranı | Tipik kullanım |
|---|---|---|---|
| 24 | 995 / 999,9 | %99,5 – %99,99 | Gram altın, külçe |
| 22 | 916 | %91,6 | Bilezik, ziynet altınlar |
| 18 | 750 | %75 | Pırlanta ve tasarım takılar |
| 14 | 585 | %58,5 | Günlük takılar |
Ayarın mantığını ve takılarda hangisinin neden tercih edildiğini altın ayarı rehberinde daha geniş anlattık. Bu yazıda yalnızca 24 ayar gram altına odaklanıyoruz.
995 mi, 999,9 mu?
İkisi de 24 ayar kabul edilir. Fark, saf altın oranındaki küçük ayrımdır:
- 995: Binde 995 saf altın. Türkiye'de gram altın ve külçelerde çok yaygın bir standarttır; uluslararası piyasada büyük külçeler için de kabul gören bir saflık sınıfıdır.
- 999,9 ("dört dokuz"): Binde 999,9 saf altın. Pratikte ulaşılabilen en yüksek saflık sınıfıdır; bazı rafinerilerin gram altınları ve yatırım külçeleri bu saflıkta üretilir.
Aradaki fark binde 4,9, yani yaklaşık %0,49dur. Somut bir örnekle:
| 10 gram külçe | İçindeki saf altın |
|---|---|
| 995 milyem | 9,95 g |
| 999,9 milyem | 9,999 g |
| Fark | yaklaşık 0,05 g |
1 gramlık bir üründe bu fark ihmal edilecek kadar küçüktür. Büyük gramajlı külçelerde ise toplam tutara yansıyabilir. Kuyumcular iki ürünü ayrı fiyatlandırabileceği için, büyük alımlarda hangi saflıkta ürün aldığınızı sormak ve faturaya yazdırmak iyi bir alışkanlıktır.
24 ayar neden takıda kullanılmaz?
Saf altın çok yumuşak bir metaldir. 24 ayar bir yüzük ya da bilezik günlük kullanımda kolayca çizilir, ezilir ve şeklini kaybeder. Bu yüzden takı yapımında altın; bakır ve gümüş gibi metallerle karıştırılarak sertleştirilir. Karışımdaki altın oranı azaldıkça ayar düşer, dayanıklılık artar.
Türkiye'de bilezik ve ziynet altınlarda en yaygın tercih 22 ayardır: hâlâ yüksek oranda altın içerir ama 24 ayardan çok daha dayanıklıdır. Pırlanta ve tasarım takılarda ise taşları sağlam tutabilmek için daha sert olan 18 ve 14 ayar kullanılır.
24 ayar ile 22 ayar arasındaki fiyat farkı
22 ayar altın binde 916 saf olduğu için, aynı ağırlıktaki 24 ayar altının yaklaşık yüzde 91,6'sı kadar altın içerir. Piyasa fiyatları da bu oranı yansıtır: 1 Ekim 2026 verisinde 22 ayar bilezik için ilan edilen gram fiyatı, 24 ayar gram altın satış fiyatının yaklaşık 0,91 katıydı.
Ancak bu, yalnızca altının değeridir. 22 ayar bir bilezik alırken bu değerin üzerine işçilik eklenir; gram altında ise işçilik çok düşüktür. Bu yüzden "22 ayar daha ucuz" demek, aldığınız ürüne göre yanıltıcı olabilir. Bilezik fiyatının nasıl hesaplandığını 22 ayar bilezik hesaplama rehberinde adım adım gösterdik.
Has altın hesabı
Bir ürünün içinde ne kadar saf altın olduğunu bulmak için ağırlığı milyem oranıyla çarpmak yeterlidir:
Has altın (gram) = Ağırlık (gram) × Milyem ÷ 1.000
| Ürün | Hesap | Has altın |
|---|---|---|
| 10 g, 24 ayar (995) | 10 × 995 ÷ 1.000 | 9,95 g |
| 10 g, 22 ayar (916) | 10 × 916 ÷ 1.000 | 9,16 g |
| 10 g, 18 ayar (750) | 10 × 750 ÷ 1.000 | 7,50 g |
| 10 g, 14 ayar (585) | 10 × 585 ÷ 1.000 | 5,85 g |
Bu hesap özellikle altın bozdururken işe yarar: kuyumcu, ürünün has değerini bu mantıkla hesaplar. Düşük ayarlı ürünlerde bozdurma hesabını 14 ayar altın bozdurma rehberinde örnekledik.
24 ayar gram altın nasıl tanınır?
- Kartelada veya külçenin üzerinde 995 ya da 999,9 damgası bulunur.
- Üretici rafinerinin adı ve çoğunlukla bir seri numarası yazar.
- Ambalaj mühürlü ve sağlamdır.
- Rengi, alaşımlı altınlara göre daha koyu ve sarıdır.
Renk tek başına güvenilir bir ölçüt değildir. Şüpheli bir üründe neye bakmanız gerektiğini sahte altın rehberinde anlattık. Güncel 24 ayar gram altın fiyatını gram altın fiyat sayfasında görebilirsiniz.